نوع مقاله : اکتشافی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
3 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
چکیده
سمیت سازمانی با تقویت روابط قدرتمحور، بیاعتمادی و تعارضات پایدار، سلامت سازمانی و کارآمدی مدارس را بهطور جدی تهدید میکند. با وجود گسترش پژوهشها درباره رهبری و رفتارهای سمی، چارچوبی جامع برای مدیریت این پدیده در محیطهای آموزشی کمتر ارائه شده است. هدف پژوهش حاضر تدوین الگوی مفهومی مدیریت سمیت سازمانی در مدارس متوسطه بود. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و با رویکرد کیفی و روش فراترکیب انجام شد. فرایند پژوهش بر اساس الگوی هفتمرحلهای سندلوسکی و باروسو و دستورالعمل PRISMA صورت گرفت. جستوجوی نظاممند در پایگاههای اطلاعاتی داخلی و بینالمللی انجام شد و از میان ۵۶۴ منبع شناساییشده در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴، پس از حذف موارد تکراری، غربالگری و ارزیابی کیفیت با ابزار CASP، ۳۴ مقاله واجد شرایط وارد تحلیل شدند. دادهها با تحلیل مضمون شبکهای در سطوح مضامین پایه، سازماندهنده و فراگیر تحلیل و پایایی بازآزمون ۸۲/۲ درصد گزارش شد. یافتهها به استخراج ۳۷ کد نهایی، ۸ زیرمقوله و ۲ مقوله اصلی شامل «مداخلات درونسازمانی» و «مداخلات کلان یا راهبردی» انجامید. نتایج نشان میدهد مدیریت سمیت در مدارس پدیدهای چندسطحی است و مستلزم تلفیق مداخلات فردی، میانفردی، ساختاری و راهبردی در سطوح مختلف سازمانی است. الگوی ارائهشده میتواند چارچوبی مفهومی و کاربردی برای سیاستگذاران و مدیران آموزشی در شناسایی، پیشگیری و مدیریت پایدار روابط سازمانی مسموم فراهم آورد و مبنایی برای پژوهشهای تجربی آتی در این حوزه باشد.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Developing a Conceptual Model of Toxic Organizational Management in Secondary Schools Based on a Meta-Synthesis Study
نویسندگان [English]
- Fatemeh Bagheri 1
- Adel Zahed Babolan 2
- hosein Taqavi 3
- Ali Khaleghkhah 2
1 Ph.D candidate of Educational Management, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
2 Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Ira
3 Associate Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.
چکیده [English]
Organizational toxicity, manifested through power-centered relationships, distrust, and persistent conflict, poses a serious threat to school effectiveness and organizational health. Although research on toxic leadership and destructive workplace behaviors has expanded, comprehensive frameworks for managing this phenomenon in educational contexts remain limited. The present study aimed to develop a conceptual model for managing organizational toxicity in secondary schools. This applied qualitative research employed a meta-synthesis approach based on Sandelowski and Barroso’s seven-step framework and PRISMA guidelines. A systematic search of national and international databases identified 564 records published between 2010 and 2024. After removing duplicates, screening titles and abstracts, and assessing methodological quality using the CASP checklist, 34 studies were included in the final analysis. Data were analyzed through network thematic analysis across basic, organizing, and global themes, with a test–retest reliability coefficient of 82.2%. The findings yielded 37 refined codes grouped into eight subcategories and two overarching dimensions: intra-organizational interventions and macro or strategic interventions. Results indicate that managing toxicity in schools is a multi-level process requiring integrated individual, interpersonal, structural, and strategic actions. The proposed model provides a conceptual and practical framework for policymakers and school leaders to identify, prevent, and sustainably manage toxic organizational dynamics while offering a foundation for future empirical research in educational management.
کلیدواژهها [English]
- Toxic Organization Management
- Secondary Schools
- Intra-organizational Interventions
- Strategic Interventions
- Meta-synthesis
)