نوع مقاله : اکتشافی

نویسندگان

• فریبا شهیدزاده ¹
• حمزه خواستار ²
• مریم طهرانی ³
• اکبر حسن پور ⁴

¹ دانشجوی دکتری، گروه مدیریت منابع انسانی، دانشگاه خوارزمی

² دانشیار، گروه مدیریت کسب و کار،دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

³ گروه مدیریت منابع انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

⁴ گروه مدیریت منابع انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تبیین فرایند شکل‌گیری، بروز و تداوم شجاعت اجتماعی مدیران و ارائه الگویی بومی در سازمان‌های دولتی انجام شد. این پژوهش کیفی و اکتشافی با راهبرد نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند اجرا شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۳ نفر از مدیران، کارکنان و افراد آگاه در سازمان‌های دولتی استان تهران گردآوری شد. نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی آغاز شد، سپس ماهیت نظری یافت و تا اشباع نظری ادامه یافت. داده‌ها با مقایسه مستمر و کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. مقوله محوری «کنشگری اخلاق‌مدارانه توأم با ریسک» از سه بعد مسئولیت اخلاقی و حرفه‌ای، پذیرش آگاهانه هزینه برای اصلاح سازمان، و جهت‌گیری جمعی به‌سوی منافع عمومی و عدالت سازمانی تشکیل شد. الگو همچنین شامل شش مقوله علّی، شش مقوله زمینه‌ای، سه حوزه مداخله‌گر و بازدارنده، هفت راهبرد و شش دسته پیامد بود. یافته‌ها نشان داد آمادگی اخلاقی و حرفه‌ای برای شجاعت ضروری است، اما حمایت اجتماعی، گفت‌وگوپذیری، رفتار مدیران و ساختار قدرت تعیین می‌کنند این آمادگی به کنش پایدار تبدیل شود یا زیر فشار اقتصادی، فرهنگ سکوت و تنبیه فرسوده گردد. پیامدها نیز به واکنش سازمان وابسته‌اند؛ حمایت می‌تواند شجاعت را به اصلاح، پاسخ‌گویی و اعتماد پیوند دهد، در حالی که سرکوب آن به فرسایش کنشگر و بازتولید سکوت می‌انجامد. بنابراین، شجاعت اجتماعی مدیران بیش از آنکه صفتی فردی باشد، ظرفیتی اخلاقی ـ مدیریتی و زمینه‌مند برای سلامت سازمان‌های دولتی است.

کلیدواژه‌ها

• شجاعت اجتماعی
• مدیران دولتی
• سازمان‌های دولتی
• نظریه داده‌بنیاد
• کنشگری اخلاق‌مدارانه

موضوعات

• مدل سازی

عنوان مقاله [English]

From Silence to Ethical Agency: A Grounded Theory of Managers’ Social Courage in Public Organizations

نویسندگان [English]

• Fariba Shahidzadeh ¹
• Hamza Khastar ²
• Maryam Tehrani ³
• Akabr Hassanpoor ⁴

¹ PhD Candidate, Department of Human Resource Management, Faculty of Management, Kharazmi University

² Associate Professor, Department of Business Administration, Faculty of Management, Kharazmi University, Tehran, Iran.

³ Assistant Professor, Department of Human Resource Management, Faculty of Management, Kharazmi University, Tehran, Iran

⁴ Associate Professor, Department of Human Resource Management, Faculty of Management, Kharazmi University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Managers’ social courage becomes particularly consequential when defending the law, fairness, professional judgment, employees’ rights, or the public interest entails occupational, social, or reputational risks. This study aimed to explain the formation, enactment, and persistence of managers’ social courage and to develop a context-sensitive model of the phenomenon in public organizations. An exploratory qualitative design was adopted using the systematic grounded theory approach. Data were collected through semi-structured interviews with 13 managers, employees, and knowledgeable informants in public organizations in Tehran Province. Initial purposive and snowball sampling gradually evolved into theoretical sampling and continued until theoretical saturation. Data were analyzed through constant comparison and open, axial, and selective coding. The core category, “ethical agency under risk,” comprised three dimensions: ethical and professional responsibility, cost-aware acceptance of risk for organizational improvement, and a collective orientation toward the public interest and organizational justice. The model included six causal categories, six contextual categories, three domains of intervening conditions, seven strategies, and six outcome categories. Findings indicate that ethical and professional readiness is necessary but insufficient for courageous action. Social support, a dialogic climate, managerial responses, and power structures determine whether readiness develops into sustained action or erodes under economic pressures, a culture of silence, and sanctions. Consequences depend on organizational responses: support can transform courage into improvement, accountability, and trust, whereas suppression leads to actor exhaustion and reproduced silence. Social courage is therefore not merely an individual trait but a context-dependent ethical and managerial capacity contributing to the integrity of public organizations.

کلیدواژه‌ها [English]

• Social Courage
• Public Managers
• Public Organizations
• Grounded Theory
• Ethical Agency