نوع مقاله : اکتشافی

نویسندگان

• رحمت‌اله قلی‌پور ¹
• سید کمال واعظی ²
• میثم کریمی ³

¹ استاد، گروه استراتژی و سیاست گذاری کسب و کار، دانشکده مدیریت کسب و کار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

² دانشیار، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

³ دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه خط‌مشی‌گذاری و اداره امور عمومی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با هدف ارائه الگویی جامع برای شناسایی مؤلفه‌های سازنده، کنترلی، و کاهنده پرسه‌زنی اینترنتی در سازمان‌های دولتی ایران انجام شد تا راهکارهایی عملی برای افزایش بهره‌وری و کاهش خطرات سایبری ارائه دهد. بررسی مطالعات پیشین نشان‌دهنده شکاف عمیق در حوزه استراتژی‌های فرهنگی و غیرمحدودکننده برای مدیریت پرسه‌زنی است. این مطالعه کیفی با رویکرد تحلیل مضمون، داده‌های حاصل از 12 مصاحبه نیمه‌ساختارمند با خبرگان مدیریت و روان‌شناسی از سازمان‌هایی مانند وزارت صنعت، معدن و تجارت، سازمان ملی بهره‌وری، اتاق بازرگانی، و دانشگاه‌ها را تحلیل کرد. تحلیل داده‌ها سه مضمون فراگیر را شناسایی کرد: 1) علل و زمینه‌های پرسه‌زنی اینترنتی، شامل عوامل فردی (بی‌انگیزگی، استرس، خودکنترلی پایین، فرسودگی شغلی، وابستگی نسلی، تنهایی در محل کار)، سازمانی (ضعف نظارت، فرهنگ ضعیف، ابهام شغلی، عدم شفافیت پاداش‌ها)، و فناورانه (دسترسی آسان به اینترنت، محرک‌های دیجیتال)؛ 2) مکانیزم‌های کنترلی، شامل ابزارهای فناورانه (نظارت هوشمند، داشبوردهای بهره‌وری، اعلان‌های خودتنظیم‌کننده) و سیاست‌های سازمانی (نظارت مشارکتی، خط‌مشی‌های شفاف) با چالش‌هایی مانند نگرانی‌های حریم خصوصی و ضعف اجرا؛ 3) راهکارهای پیشگیرانه و کاهنده، شامل انگیزه‌بخشی (پروژه‌های معنادار، خودمختاری، شفافیت پاداش‌ها)، آموزش (سواد دیجیتال، مدیریت زمان و استرس)، و بهبود فرهنگ سازمانی (فضاهای اشتراکی، رهبری تحول‌آفرین، حرفه‌ای‌گری). پلتفرم‌های داخلی و فضاهای معاشرت به‌عنوان راه‌حل‌های بومی پیشنهاد شدند. پرسه‌زنی اینترنتی در سازمان‌های ایرانی پدیده‌ای چندوجهی است که از تعامل عوامل فردی، سازمانی، و فناورانه ناشی می‌شود. مدیریت آن نیازمند ابزارهای غیرمحدودکننده و نظارت مشارکتی است، درحالی‌که کاهش پایدار آن از طریق انگیزه‌بخشی، آموزش سواد دیجیتال، و فرهنگ‌سازی حرفه‌ای محقق می‌شود. الگوی پیشنهادی این پژوهش، با ارائه راهکارهای بومی و کاربردی، می‌تواند بهره‌وری سازمانی را تقویت کند و زمینه را برای تحقیقات آینده در حوزه رفتار دیجیتال هموار سازد.

کلیدواژه‌ها

• پرسه‌زنی اینترنتی
• سازمان‌های دولتی
• تحلیل مضمون
• بهره‌وری
• استراتژی

موضوعات

• مدل سازی

عنوان مقاله [English]

Providing a comprehensive model to control and reduce cyberloafing in organizations

نویسندگان [English]

• Rahmatollah Gholipor ¹
• Seyed kamal Vaezi ²
• maysam karimi ³

¹ Professor, Department of Business Strategy and Policy, Faculty of Business Management, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran

² Associate Prof., Department of Leadership and Human Capital, Faculty of Public Administration and Organizational Sciences, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran

³ MSc. Student, Department of Public Policy and Public Administration, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده [English]

This study aims to develop a comprehensive model for identifying the antecedents, control mechanisms, and mitigative strategies of cyberloafing in Iranian public organizations to enhance productivity and mitigate cyber risks. Prior research highlights a significant gap in culturally tailored strategies for managing cyberloafing in organizational contexts. Employing a qualitative approach with thematic analysis, this study analyzed data from 12 semi-structured interviews with management and psychology experts from organizations such as the Ministry of Industry, Mine and Trade, the National Productivity Organization, the Chamber of Commerce, and universities. The analysis identified three overarching themes: 1) Antecedents of cyberloafing, encompassing individual factors (e.g., lack of motivation, stress, low self-control, burnout, generational digital dependency, workplace loneliness), organizational factors (e.g., weak supervision, poor organizational culture, role ambiguity, lack of reward transparency), and technological factors (e.g., easy internet access, digital triggers); 2) Control mechanisms, including technological tools (e.g., real-time feedback, productivity dashboards, self-regulatory notifications) and organizational policies (e.g., participatory monitoring, transparent guidelines), with challenges such as privacy concerns and implementation weaknesses; 3) Mitigative and preventive strategies, comprising motivation enhancement (e.g., meaningful projects, autonomy, transparent rewards), training (e.g., digital literacy, time and stress management), and organizational culture improvement (e.g., collaborative spaces, transformational leadership, professionalism). Internal digital platforms and social interaction spaces emerged as contextually relevant solutions. Cyberloafing in Iranian organizations is a multifaceted phenomenon driven by individual, organizational, and technological interplay. Effective management requires non-restrictive technological tools and participatory policies, while sustainable reduction hinges on motivation, digital literacy training, and professional culture-building. The proposed model offers practical, context-specific strategies to boost organizational productivity and paves the way for future research on digital behavior management.

کلیدواژه‌ها [English]

• Cyberloafing
• Public Organizations
• Theme Analysis
• Productivity
• Strategy