نوع مقاله : مروری

نویسندگان

• پانته آ غفاری ¹
• سید مهدی الوانی ²
• امیرحسام عربی ³

¹ استادیار گروه مدیریت دولتی و خط مشی گذاری عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.

² استاد دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

³ دانشجوی دکتری، گروه آینده پژوهی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

در عصر تحولات دیجیتال و پیچیدگی فزاینده مسائل اجتماعی، اقتصادی و زیست‌ محیطی، بهره‌گیری از هوش مصنوعی در خط‌مشی‌گذاری عمومی به ضرورتی راهبردی تبدیل شده است. این پژوهش با هدف تحلیل انتقادی نقش هوش مصنوعی در فرآیند خط‌مشی‌گذاری و ارائه چارچوبی بومی برای استفاده از هوش مصنوعی در نظام تصمیم‌سازی ایران طراحی شده است. روش تحقیق این مطالعه به‌صورت مرور نظام‌مند با بهره‌گیری از استاندارد PRISMA و تحلیل تطبیقی تجارب کشورهای پیشرو نظیر کانادا، استونی و سنگاپور تدوین گردیده است. در این پژوهش، تعداد 632 مقاله در جستجوی اولیه شناسایی شد که پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، 28 مقاله علمی معتبر مورد تحلیل عمیق قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در تمامی مراحل خط‌مشی‌گذاری شامل شناسایی مسائل، تحلیل خط‌مشی‌ها، طراحی راهکارها، اجرای اثربخش و ارزیابی بهبود مستمر نقش کلیدی ایفا می‌کند. مهم‌ترین کارکردهای AI شامل پردازش داده‌های کلان، شناسایی الگوهای پنهان، پیش‌بینی پیامدها و تحلیل شبکه‌های اجتماعی می‌باشد. با این حال، چالش‌هایی نظیر سوگیری الگوریتمی، عدم شفافیت مدل‌ها و تهدیدات حریم خصوصی همچنان پابرجاست. بر اساس یافته‌ها، این مقاله چارچوبی بومی سه‌لایه متناسب با اقتضائات ایران پیشنهاد می‌دهد که ضمن تقویت شفافیت، پاسخگویی و کارآمدی، زمینه را برای توسعه حکمرانی داده‌محور و هوشمند فراهم می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

• هوش مصنوعی
• خط‌مشی‌گذاری عمومی
• داده‌های کلان
• تصمیم‌گیری هوشمند
• حکمرانی داده‌محور

موضوعات

• آسیب شناسی

عنوان مقاله [English]

Utilizing Artificial Intelligence in Policymaking Process: Big Data Analysis and Smart Decision-Making

نویسندگان [English]

• Pantea Ghaffari ¹
• Seyyed Mehdi Alvani ²
• Amirhesam Arabi ³

¹ Assistant Prof., Department of Public Administration and Public Policy, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.

² Professor of the Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran.

³ PhD Candidate in futures studies, University of Tehran, Tehran, Iran.

چکیده [English]

In the contemporary era of digital transformation and escalating complexity of social, economic, and environmental challenges, the integration of artificial intelligence into public policymaking has evolved into a strategic imperative. This research is designed with the objective of conducting a critical analysis of artificial intelligence's role in the era of digital transformations and increasing complexity of social, economic, and environmental issues, utilizing artificial intelligence in public policymaking has become a strategic necessity. This research aims to critically analyze the role of artificial intelligence in the policymaking process and provide an indigenous framework for using AI in Iran's decision-making system. The research methodology has been developed through a systematic review using PRISMA standards and comparative analysis of leading countries' experiences such as Canada, Estonia, and Singapore. In this study, 632 articles were identified in the initial search, and after applying inclusion and exclusion criteria, 28 credible scientific articles were subjected to in-depth analysis. The research findings indicate that artificial intelligence plays a key role in all stages of policymaking, including problem identification, policy analysis, solution design, effective implementation, and continuous improvement evaluation. The most important AI functions include big data processing, identifying hidden patterns, predicting outcomes, and social network analysis. However, challenges such as algorithmic bias, lack of model transparency, and privacy threats still persist. Based on the findings, this article proposes a three-layered indigenous framework appropriate to Iran's requirements that, while strengthening transparency, accountability, and efficiency, provides the foundation for developing data-driven and intelligent governance.

کلیدواژه‌ها [English]

• Artificial Intelligence
• Public Policymaking
• Big Data
• Smart decision making
• Data-driven Governance