نوع مقاله : اکتشافی
نویسنده
استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
چکیده
مدیریت منابع یکی از مسائل بنیادین سازمان‌های امروزی است. با وجود توسعه نظام‌های بودجه‌ریزی، کنترل مدیریتی و مدیریت بهره‌وری، بخش مهمی از تصمیمات تخصیص منابع همچنان بر مبنای بودجه‌های مالی و کنترل انحرافات پس از مصرف استوار است؛ درحالی‌که منابع شامل زمان، نیروی انسانی، مواد اولیه، انرژی، تجهیزات، ظرفیت تولید و منابع مالی می‌شوند. هدف این مقاله، ارائه چارچوب مفهومی «پارادایم بودجه‌بندی منابع» به‌عنوان رویکردی فراگیر برای مدیریت هدفمند دسترسی، تخصیص و مصرف منابع سازمانی است. ایده اصلی مقاله بر این فرض استوار است که دسترسی فاقد ضابطه و نظارت به منابع می‌تواند حساسیت مصرف‌کنندگان نسبت به هزینه فرصت و اتلاف را کاهش دهد؛ در مقابل، محدودیت‌های منطقی، تخصیص مرحله‌ای، پاسخگویی و بازنگری مستمر می‌توانند به اولویت‌بندی بهتر فعالیت‌ها و ارتقای بهره‌وری کمک کنند. این چارچوب با بهره‌گیری انتقادی از مفاهیم مرتبط با قانون پارکینسون، کمیابی اقتصادی، مدیریت ناب، نظریه محدودیت‌ها و کنترل مدیریتی توسعه یافته است. شکل‌گیری ایده همچنین از تجربه زیسته حرفه‌ای در بیش از ۱۰۰ سازمان دولتی و خصوصی استان آذربایجان شرقی الهام گرفته است؛ این تجربه در مقاله به‌عنوان زمینه توسعه مفهوم در نظر گرفته می‌شود، نه به‌عنوان مطالعه میدانی نظام‌مند با اثبات تجربی روابط پیشنهادی. خروجی مقاله، مدلی مفهومی شامل پنج اصل محوری، هشت حوزه منابع، سازوکارهای میانجی و پیامدهای مورد انتظار است. مقاله نتیجه می‌گیرد که پارادایم بودجه‌بندی منابع می‌تواند مبنایی برای طراحی نظام‌های یکپارچه تخصیص و کنترل منابع باشد؛ بااین‌حال، اعتبار و اثربخشی آن باید در پژوهش‌های تجربی آینده آزمون شود.
کلیدواژه‌ها
- پارادایم بودجه‌بندی منابع
- بهره‌وری سازمانی
- تخصیص منابع
- محدودیت هدفمند
- کاهش اتلاف
- مدیریت ناب
- پاسخگویی مدیریتی
موضوعات
عنوان مقاله [English]
The Resource Budgeting Paradigm: A Conceptual Framework for Enhancing Organizational Productivity and Reducing Resource Waste
نویسنده [English]
- Ali Ghorbani
Assistant Professor, Department of Business Aadministration, Payame Noor University, Tehran, Iran
چکیده [English]
Resource management is one of the fundamental issues of today's organizations. Despite the development of budgeting systems, managerial control, and productivity management, a significant part of resource allocation decisions still relies on financial budgets and post-consumption variance control; whereas resources include time, human resources, raw materials, energy, equipment, production capacity, and financial resources. The aim of this article is to present a conceptual framework of the 'Resource Budgeting Paradigm' as a comprehensive approach for the purposeful management of access, allocation, and consumption of organizational resources. The main idea of the article is based on the assumption that unregulated and unsupervised access to resources can reduce consumers' sensitivity to opportunity costs and waste; in contrast, logical constraints, phased allocation, accountability, and continuous review can help better prioritize activities and enhance productivity. This framework has been developed through a critical utilization of concepts related to Parkinson's Law, economic scarcity, lean management, the theory of constraints, and managerial control. The development of this idea was also inspired by professional experience across more than 100 public and private organizations in East Azerbaijan Province. In this article, such experience serves as a backdrop for conceptual development rather than constituting a systematic field study with empirical validation of the proposed relationships. The article presents a conceptual model comprising five fundamental principles, eight resource domains, mediating mechanisms, and expected outcomes. It concludes that the "resource-based budgeting" paradigm can serve as a foundation for designing integrated resource allocation and control systems; however, its validity and effectiveness remain to be tested through future empirical research.
کلیدواژه‌ها [English]
- Resource Budgeting Paradigm
- organizational productivity
- resource allocation
- purposeful constraints
- waste reduction
- lean management
- managerial accountability
)