علی امیدی
چکیده
کار نامرئی به فعالیتهای ضروری کارکنان اطلاق میشود که خارج از شرح وظایف رسمی انجام شده و توسط سازمان به رسمیت شناخته یا پاداش داده نمیشود. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل کار نامرئی در سازمانهای دولتی، تبیین ماهیت، ابعاد و پیامدهای سازمانی آن و ارائه چارچوبی مفهومی برای بهبود مدیریت منابع انسانی انجام شد.این تحقیق کاربردی با ...
بیشتر
کار نامرئی به فعالیتهای ضروری کارکنان اطلاق میشود که خارج از شرح وظایف رسمی انجام شده و توسط سازمان به رسمیت شناخته یا پاداش داده نمیشود. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل کار نامرئی در سازمانهای دولتی، تبیین ماهیت، ابعاد و پیامدهای سازمانی آن و ارائه چارچوبی مفهومی برای بهبود مدیریت منابع انسانی انجام شد.این تحقیق کاربردی با رویکرد آمیخته اکتشافی و فلسفه قیاسی-استقرایی انجام شد. جامعه آماری شامل ۱۸ نفر از مدیران ارشد و مدیران منابع انسانی سازمانهای دولتی بود که با نمونهگیری هدفمند و بر اساس اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها در بخش کیفی از طریق مصاحبه و در بخش کمی با پرسشنامه جمعآوری شد. روایی و پایایی ابزارها به ترتیب با روایی محتوایی و پایایی درونکدگذار برای مصاحبهها و روایی محتوایی و پایایی بازآزمون برای پرسشنامهها تأمین شد. تحلیل دادههای کیفی با روش تحلیل محتوا و کدگذاری و دادههای کمی با تکنیک نقشه شناختی فازی انجام گرفت نتایج نشان داد کار نامرئی تحت تأثیر عواملی مانند ارزشگذاری سازمانی، فشارهای اداری، فرهنگ سازمانی و تعاملات غیررسمی شکل میگیرد.کار نامرئی از یک سو موجب بهبود بهرهوری و کیفیت خدمات و از سوی دیگر در صورت نادیدهگرفته شدن، سبب افزایش فرسودگی شغلی و احساس بیعدالتی میشود.سبب افزایش فرسودگی شغلی و احساس بیعدالتی میشود
منا غفوریان؛ مهدیه رضائی؛ محمدرضا سرمدی؛ رضا رسولی
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل شایستگی رشته شغلی آموزش و ترویج حفاظت محیطزیست که یکی از مشاغل اختصاصی سازمان حفاظت محیطزیست است انجام شده است. این پژوهش در چارچوب رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. در این راستا با تعداد 17 نفر از خبرگان و متخصصین رشته شغلی آموزش و ترویج حفاظت محیطزیست که با راهبرد نمونهگیری ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل شایستگی رشته شغلی آموزش و ترویج حفاظت محیطزیست که یکی از مشاغل اختصاصی سازمان حفاظت محیطزیست است انجام شده است. این پژوهش در چارچوب رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شده است. در این راستا با تعداد 17 نفر از خبرگان و متخصصین رشته شغلی آموزش و ترویج حفاظت محیطزیست که با راهبرد نمونهگیری گلوله برفی انتخاب شدند مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق انجام و برای تحلیل دادهها از فرآیند کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. پس از پیادهسازی محتوای مصاحبهها و تحلیل آنها 11 شایستگی شامل شایستگی آغازگری، شایستگی روانشناسی مخاطب و توان فرهنگسازی، شایستگی کار تیمی و شبکهسازی اجتماعی، شایستگیهای دانشی، شایستگیهای فنی تخصصی، شایستگیهای کاربست هوش مصنوعی و فناوری، شایستگیهای توسعه فردی و سازمانی، شایستگی ارتباطات فردی و سازمانی، شایستگی تحلیل جامع و حل مساله، شایستگی مدیریت اجرای مؤثر پروژهها و برنامهها و ویژگیهای شخصیتی شناسایی و کشف گردید. در ادامه و بهمنظور اعتبارسنجی الگوی اکتشاف شده توسط مصاحبهشوندگان، نظرات ایشان از طریق پرسشنامهای که دربرگیرنده مؤلفهها و مفاهیم الگو بود دریافت گردید که تحلیلهای کمی روی دادههای جمعآوریشده نشاندهنده تأیید مدل از سوی خبرگان بود. شایستگیهای اصلی و مؤلفههای تشکیلدهنده آنها میتوانند بهعنوان الگوی مناسب در فرایندهای جذب، ارتقا، آموزش و توسعه، استعدادیابی، استعدادپروری و جانشین پروری و همچنین بهعنوان مدل شایستگی اختصاصی شغل آموزش و ترویج حفاظت محیطزیست در کانون ارزیابی و توسعه مورداستفاده قرار گیرند.
مهران میرزائی؛ اسماعیل قادری؛ فاطمه سهرابی
چکیده
هدف: تحولگریزی مدیران سازمان تأمین اجتماعی را میتوان یکی از چالشهای اساسی دانست که با کند کردن فرآیند اصلاحات، مانعی جدی در مسیر پاسخگویی به نیازهای روزافزون ذینفعان ایجاد کرده است. هدف از انجام تحقیق شناسایی عوامل مؤثر بر تحول گریزی مدیران در سازمان تأمین اجتماعی است. روش: روش انجام تحقیق تحلیل مضمون با استفاده از نرم افزار ...
بیشتر
هدف: تحولگریزی مدیران سازمان تأمین اجتماعی را میتوان یکی از چالشهای اساسی دانست که با کند کردن فرآیند اصلاحات، مانعی جدی در مسیر پاسخگویی به نیازهای روزافزون ذینفعان ایجاد کرده است. هدف از انجام تحقیق شناسایی عوامل مؤثر بر تحول گریزی مدیران در سازمان تأمین اجتماعی است. روش: روش انجام تحقیق تحلیل مضمون با استفاده از نرم افزار مکس کیودا است. جامعه آماری تحقیق 15 نفر از مدیران سازمان تأمین اجتماعی بود که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها ادغام پیشینه پژوهش و مصاحبه های نیمه ساختار یافته بود. روش تحلیل داده ها کدگذاری سه مرحله ای مضامین پایه، مضامین سازمان دهنده و مضامین فراگیر با نرم افزار مکس کیودا بود. برای تعیین روایی از روایی صوری و برای تعیین پایایی از پایایی بازآزمون و دو کدگذار استفاده شد. یافته ها: یافته های تحقیق شامل 225 مفهوم(مضامین پایه)، 77 مؤلفه( مضامین سازمان دهنده) و 8 بعد( مضامین فراگیر) بود. همچنین یافته ها نشان داد مهمترین عوامل مؤثر بر تحول گریزی مدیران تأمین اجتماعی شامل عوامل مدیریتی، عوامل ساختاری، عوامل رفتاری، عوامل شخصیتی، عوامل محیطی، عوامل فرهنگی، عوامل تکنولوژیکی و عوامل اقتصادی است.نتایج: نتایج نشان داد ارزش کاربردی یافتهها نیز در ارائه چارچوبی جامع برای سیاستگذاران و مدیران ارشد سازمان تأمین اجتماعی به منظور تشخیص ریشههای تحولگریزی و طراحی مداخلات مؤثر در جهت تسهیل تغییر و تحول سازمانی است.
محمد علی سرلک
چکیده
سلامت سازمانها که از تعامل انسانها و ساختارها در محیطی پویا شکل میگیرد، بر رفاه اقتصادی و اجتماعی جامعه اثرگذار است. در اقتصاد کلان، شاخص فلاکت اقتصادی با ترکیب دو متغیر تورم و بیکاری، تصویری فوری از وضعیت اقتصاد ارائه میدهد و عددی به دست میدهد که نشان میدهد وضعیت نسبت به گذشته یا کشورهای رقیب بهبود یافته یا بدتر شده است. ...
بیشتر
سلامت سازمانها که از تعامل انسانها و ساختارها در محیطی پویا شکل میگیرد، بر رفاه اقتصادی و اجتماعی جامعه اثرگذار است. در اقتصاد کلان، شاخص فلاکت اقتصادی با ترکیب دو متغیر تورم و بیکاری، تصویری فوری از وضعیت اقتصاد ارائه میدهد و عددی به دست میدهد که نشان میدهد وضعیت نسبت به گذشته یا کشورهای رقیب بهبود یافته یا بدتر شده است. در سطح سازمان، با وجود ابزارهای متعدد مدیریت عملکرد، هنوز شاخصی جامع و استاندارد که بتواند وضعیت کلی سازمان را بهصورت عددی و شفاف بیان کند، وجود ندارد. این مقاله ابتدا با مرور انتقادی مهمترین شاخصهای مدیریتی، خلأ موجود را نشان میدهد و سپس شاخص فلاکت سازمانی را بهعنوان راهکاری ترکیبی معرفی میکند. این شاخص با سه بُعد انسانی، ساختاری و محیطی، عددی نهایی ارائه میدهد که میزان نابسامانی سازمان را میسنجد. یک مثال فرضی نیز برای نمایش کاربرد مقایسهای این شاخص ارائه شده است. در پایان، پیشنهادهایی برای پژوهشگران و نهادهای اجرایی جهت توسعه و عملیاتیسازی مدل ارائه میشود.
زهرا مهری؛ محسن رشیدی؛ آذر مسلمی؛ زهرا مداحی
چکیده
این پژوهش با هدف طراحی سیستم تصمیمیار برای تقویت تابآوری مالی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با رویکرد آیندهپژوهی انجام شده است. با توجه به افزایش نوسانات اقتصادی، محدودیت منابع مالی، تحریمها و پیچیدگی محیط تصمیمگیری در سازمانهای دولتی، بهرهگیری از نظامهای هوشمند پشتیبان تصمیم برای شناسایی عوامل کلیدی، تحلیل روابط میان ...
بیشتر
این پژوهش با هدف طراحی سیستم تصمیمیار برای تقویت تابآوری مالی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با رویکرد آیندهپژوهی انجام شده است. با توجه به افزایش نوسانات اقتصادی، محدودیت منابع مالی، تحریمها و پیچیدگی محیط تصمیمگیری در سازمانهای دولتی، بهرهگیری از نظامهای هوشمند پشتیبان تصمیم برای شناسایی عوامل کلیدی، تحلیل روابط میان آنها و پشتیبانی از تصمیمگیریهای راهبردی ضرورتی اجتنابناپذیر است. پژوهش حاضر از نوع آمیخته (کیفی–کمی) است. در مرحله کیفی، عوامل مؤثر بر تابآوری مالی از طریق مرور ادبیات، بررسی اسناد و مصاحبه با خبرگان استخراج و اعتبارسنجی شدند. سپس روابط علّی میان عوامل با استفاده از روش دیمتل تحلیل شد. در ادامه، اهمیت نسبی معیارها با فرآیند تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) تعیین و سناریوهای آینده با روش کداس (CODAS) ارزیابی و اولویتبندی شدند تا چارچوب سیستم تصمیمیار طراحی شود. یافتهها نشان داد که تأمین منابع مالی، مدیریت نقدینگی و بدهی، شفافیت مالی، نوآوری مالی (فینتک)، ثبات سیاسی و دیجیتالیسازی از مهمترین عوامل مؤثر بر تابآوری مالی بنیاد هستند. نتایج دیمتل بیانگر آن است که تأمین منابع مالی، مدیریت نقدینگی و شفافیت مالی، پیشرانهای اصلی سیستم بوده و دیجیتالیسازی نقش واسطهای در انتقال اثر سیاستهای کلان بر عملکرد مالی ایفا میکند. همچنین، نتایج روش کداس برتری سناریوی خوشبینانه را در دستیابی به بیشترین سطح تابآوری مالی نشان داد. در مجموع، استقرار سیستم تصمیمیار مبتنی بر آیندهپژوهی با تلفیق تحلیل روابط علّی، اولویتبندی معیارها و ارزیابی سناریوهای آینده، کیفیت تصمیمگیری مدیران را ارتقا میدهد. توسعه زیرساختهای دیجیتال، تنوعبخشی به منابع مالی، تقویت شفافیت مالی و مدیریت هوشمند ریسک، مهمترین الزامات افزایش تابآوری مالی و پایداری بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در برابر عدمقطعیتهای اقتصادی آینده محسوب میشوند.
سعید رادمرد؛ علی حاجی پور کندرود؛ ناصر رهبر فرش پیرا
چکیده
شفافیت بهعنوان یکی از مؤلفههای بنیادین حکمرانی خوب، نقشی اساسی در تقویت پاسخگویی، ارتقای اعتماد عمومی و پیشگیری از فساد در نهادهای عمومی ایفا میکند. در نظامهای پارلمانی، شفافیت در فرآیندهای تقنینی بهویژه در نحوه رأیدهی نمایندگان، از مهمترین ابزارهای نظارت عمومی و ارزیابی عملکرد نمایندگان به شمار میآید. آگاهی شهروندان ...
بیشتر
شفافیت بهعنوان یکی از مؤلفههای بنیادین حکمرانی خوب، نقشی اساسی در تقویت پاسخگویی، ارتقای اعتماد عمومی و پیشگیری از فساد در نهادهای عمومی ایفا میکند. در نظامهای پارلمانی، شفافیت در فرآیندهای تقنینی بهویژه در نحوه رأیدهی نمایندگان، از مهمترین ابزارهای نظارت عمومی و ارزیابی عملکرد نمایندگان به شمار میآید. آگاهی شهروندان از آرای نمایندگان میتواند به تقویت رابطه نمایندگی، افزایش مسئولیتپذیری سیاسی و ارتقای کیفیت تصمیمگیریهای قانونگذاری منجر شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه اصل شفافیت در آرای نمایندگان مجلس شورای اسلامی با رویکرد حکمرانی خوب انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از حیث روش توصیفی ـ تحلیلی است و دادههای آن از طریق مطالعات کتابخانهای و اسنادی و بررسی منابع حقوقی و علمی مرتبط گردآوری شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد شفافیت آرای نمایندگان با شاخصهای اصلی حکمرانی خوب از جمله پاسخگویی، مشارکت عمومی، اعتماد نهادی و کنترل فساد ارتباطی معنادار دارد و میتواند به تقویت نظارت عمومی و افزایش مسئولیتپذیری نمایندگان در فرآیند تقنین کمک کند. در عین حال، تحقق کامل این اصل در نظام تقنینی ایران با چالشهایی همچون فقدان چارچوب قانونی جامع برای انتشار آرای نمایندگان، ابهام در قلمرو شفافیت و استثنائات آن، و نگرانی از پیامدهای سیاسی و اجتماعی مواجه است. بر این اساس، اصلاح آییننامه داخلی مجلس، طراحی سازوکارهای حقوقی شفاف برای انتشار آرای نمایندگان و توسعه زیرساختهای دادهباز پارلمانی میتواند گامی مؤثر در جهت تقویت شفافیت تقنینی و بهبود شاخصهای حکمرانی خوب در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران باشد.
محمد جواد محمودی؛ افشین سفاهن؛ عباس قاییدرحمت
چکیده
نظام آموزش عالی و علم و فناوری ایران با چالشهایی چندبعدی مانند اشتغالپذیری فارغالتحصیلان، فاصله دانشگاه و صنعت، مهاجرت نخبگان، کیفیت آموزش عالی و کارآمدی سیاستهای علمی مواجه است. حل این مسائل، به دلیل ماهیت بیننهادی آنها، نیازمند هماهنگی مؤثر میان نهادهای قانونگذار و اجرایی است. در این میان، رابطه وزارت علوم، تحقیقات ...
بیشتر
نظام آموزش عالی و علم و فناوری ایران با چالشهایی چندبعدی مانند اشتغالپذیری فارغالتحصیلان، فاصله دانشگاه و صنعت، مهاجرت نخبگان، کیفیت آموزش عالی و کارآمدی سیاستهای علمی مواجه است. حل این مسائل، به دلیل ماهیت بیننهادی آنها، نیازمند هماهنگی مؤثر میان نهادهای قانونگذار و اجرایی است. در این میان، رابطه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بهعنوان نهاد اجرایی تخصصی و مجلس شورای اسلامی بهعنوان نهاد قانونگذار و ناظر، نقشی تعیینکننده دارد. مسئله اصلی پژوهش، فقدان الگویی نهادمند، عملیاتی و پایدار برای ارتقای این رابطه از وضعیت سنتی «ناظر ـ مجری» به همکاری راهبردی است. هدف پژوهش، طراحی و اعتبارسنجی اولیه مدل راهبردی همگرایی نهادی برای پیشرفت علمی کشور، با تأکید بر هماهنگی و همکاری سازنده میان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و مجلس شورای اسلامی است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل اسنادی انجام شد. نمونهگیری اسناد بهصورت هدفمند و معیارمحور بود و دادهها با تحلیل مضمونی بررسی شدند. یافتهها نشان داد مدل پیشنهادی بر سه پایه اصلی استوار است: پایه فرهنگی - نگرشی شامل اعتمادسازی، زبان مشترک و احترام متقابل؛ پایه ساختاری - نهادی شامل کارگروه مشترک هماهنگی، دبیرخانه مشترک، پلتفرم دیجیتال و نظام مشاوره تخصصی؛ و پایه فرآیندی - عملیاتی شامل مشورت پیش از قانونگذاری، گزارشدهی شفاف، حل اختلاف نهادی و پایش مستمر. اعتبار اولیه مدل از طریق بازبینی خبرگانی ارزیابی شد. مدل پیشنهادی میتواند زمینه تصمیمگیری کارشناسیتر، کاهش تعارض نهادی و تقویت حکمرانی علم و فناوری را فراهم سازد.
حسن الوداری؛ مسلم سلیمان پور؛ رضا نوروزی اجیرلو
چکیده
هدف از مقالۀ حاضر، شناسایی و سطحبندی الگوی پیشایندهای موثر بر رفتار یاری رسان کارکنان در قالب یک مدل ساختاری- تفسیری است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر گردآوری اطلاعات از نوع توصیفی بوده و از روش پدیدارشناسی برای شناسایی عوامل و ISMدر سطح بندی عوامل آن استفاده شده است. پژوهش حاضر دارای رویکرد کیفی و مبتنی بر نظرات خبرگان بوده ...
بیشتر
هدف از مقالۀ حاضر، شناسایی و سطحبندی الگوی پیشایندهای موثر بر رفتار یاری رسان کارکنان در قالب یک مدل ساختاری- تفسیری است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر گردآوری اطلاعات از نوع توصیفی بوده و از روش پدیدارشناسی برای شناسایی عوامل و ISMدر سطح بندی عوامل آن استفاده شده است. پژوهش حاضر دارای رویکرد کیفی و مبتنی بر نظرات خبرگان بوده و از نظرات 21 خبره حوزه رفتارسازمانی در دانشگاه پیام نور تهران استفاده شده است. نتیجۀ نهایی و اصلی تحقیق دربرگیرندۀ مدل یکپارچۀ الگوی پیشایندهای موثر بر رفتار یاری رسان کارکنان در یک سلسله مراتب با روابط یک طرفه یا دو طرفه است. این مدل یکپارچه از بررسی و تحلیل روابط و سطحبندی پیشایندهای موثر بر رفتار یاری رسان کارکنان به دست آمده است؛ و به مدیران و تصمیمگیران حوزۀ منابع انسانی و رفتارسازمانی کشور کمک میکند تا دید و نگرش جامعی از ارتباطات پیچیده بین کارکنان و رفتارهای آنها در سطح کشور داشته باشند. نتایج این مدل نشان میدهد که محرک سبک های تصمیم گیری عامل پایه ای و مبنایی و عوامل مدیریتی، سیاستهای سازمانی، حمایت همکاران، کیفیت محیط کار، مشارکت روانشناختی، موقعیتهای استرسزا، سبکهای ارتباطی و مسئولیت فعلی در سطح دوم و عوامل پویایی اجتماعی، حمایت و رهبری سازمانی، آموزش و توسعه، جهتگیری فرهنگی، رهبری و فرهنگسازمانی در سطح سوم و عوامل دینی و شخصی در سطح چهارم و عامل معنوی در سطح پنجم رفتاریاری رسان کارکنان میباشند.
حسین کلامی؛ نادر بهلولی؛ هوشنگ تقی زاده
چکیده
پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل مدیریت منابع انسانی اخلاقمحور در سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی انجام شد. پژوهش از نظر رویکرد، کیفی؛ از نظر هدف، کاربردی؛ و از نظر ماهیت، اکتشافی است. دادهها به صورت میدانی و از طریق مصاحبههای نیمه ساختاریافته با ۱۷ نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران و کارشناسان مرتبط با مدیریت منابع انسانی، ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل مدیریت منابع انسانی اخلاقمحور در سازمان جهاد کشاورزی استان آذربایجان شرقی انجام شد. پژوهش از نظر رویکرد، کیفی؛ از نظر هدف، کاربردی؛ و از نظر ماهیت، اکتشافی است. دادهها به صورت میدانی و از طریق مصاحبههای نیمه ساختاریافته با ۱۷ نفر از خبرگان دانشگاهی، مدیران و کارشناسان مرتبط با مدیریت منابع انسانی، اخلاق سازمانی و مدیریت کشاورزی گردآوری شد. مشارکتکنندگان به صورت هدفمند انتخاب شدند و در موارد لازم برای شناسایی خبرگان واجد شرایط از روش گلوله برفی استفاده شد. دادهها با تحلیل مضمون به روش آتراید–استرلینگ تحلیل شدند. پس از استخراج ۶۵۲ کد اولیه، کدهای تکراری یا همپوشان ادغام و کدهای فاقد ارتباط مستقیم با سؤال پژوهش حذف شدند و در نهایت ۴۵ مضمون پایه، ۱۵ مضمون سازماندهنده و پنج مضمون فراگیر شناسایی شد. یافتهها پنج بعد اصلی شامل جذب و استخدام اخلاقمحور، توسعه و آموزش اخلاقمحور، ارزیابی عملکرد اخلاقمحور، حفظ و نگهداشت اخلاقمحور کارکنان و الزامات بهبود و پایداری مدیریت منابع انسانی اخلاقمحور را نشان داد. نتایج بیانگر آن است که مدیریت منابع انسانی اخلاقمحور صرفاً به رفتار اخلاقی کارکنان محدود نیست، بلکه مستلزم نهادینهسازی عدالت، شفافیت، شایستهسالاری، پاسخگویی، مسئولیتپذیری و حمایت مدیریتی در چرخه کامل منابع انسانی است. مدل پیشنهادی میتواند مبنایی برای اصلاح سیاستها و فرایندهای منابع انسانی و تقویت سلامت اداری و کیفیت خدمات عمومی در سازمانهای دولتی بخش کشاورزی باشد.
علی رحیم پور؛ مهدی محمدی؛ سید علی موسوی؛ مهدی صفیان
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین پیشایندها و پسایندهای تحلیلگری منابع انسانی و ارائه الگویی مفهومی بر پایه رویکرد فراترکیب، همراه با ارائه دلالتهای سیاستی و اجرایی برای سازمانهای دولتی است. روش: این پژوهش، با رویکردی کیفی به بررسی مقالات مرتبط با این موضوع پرداخته و ابعاد مختلف آن موردبررسی قرارگرفته است. بر این مبنا پیشایندها ...
بیشتر
هدف: هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تبیین پیشایندها و پسایندهای تحلیلگری منابع انسانی و ارائه الگویی مفهومی بر پایه رویکرد فراترکیب، همراه با ارائه دلالتهای سیاستی و اجرایی برای سازمانهای دولتی است. روش: این پژوهش، با رویکردی کیفی به بررسی مقالات مرتبط با این موضوع پرداخته و ابعاد مختلف آن موردبررسی قرارگرفته است. بر این مبنا پیشایندها و پسایندهای این پدیده شناسایی و در مدلی جامع ارائهشدهاند. جامعه آماری پژوهش حاضر مقالات معتبر در خصوص تحلیل گری منابع انسانی است که از این میان مقالات متناسب با پروتکل رویکرد فراترکیب غربالگری و با استفاده از چارچوب پریسما (77 مقاله منتخب) مورد مطالعه قرار گرفتند. شاخص کاپا برابر با مقدار 0.714 به دست آمد که نشاندهنده اعتبار کدهای استخراج شده بوده است. یافتهها: از طریق دستهبندی مؤلفهها (مضامین فرعی) شناساییشده مرتبط با هم در قالب ابعاد (مضامین اصلی)، نسبت به مدلسازی نهایی اقدام شد. مضامین اصلی به 3 دسته پیشایندها، پدیده محوری و پیامدهای تحلیلگری منابع انسانی تقسیمبندی شدند. بر اساس تحلیلهای صورت گرفته، از مجموع تمهای اولیه 452 کد اولیه، این تمهای اولیه به 29 کد پایه و 7 کد سازمان دهنده تحت محوریت 3 تم فراگیر دستهبندی شدند. در زمینه پیشایندها، به سه دسته کلی زیرساختهای منابع انسانی، زیرساختهای سازمانی و زیرساختهای تکنولوژیکی و پیامدها، در سه بخش پیامدهای فردی، منابع انسانی و سازمانی دستهبندی شدند. نتیجهگیری: ترکیب زیرساختهای سهگانه، موفقیت تحلیلگری منابع انسانی را تضمین میکند. سازمانهای دولتی باید بر فرهنگ داده محور، آموزش تحلیلگران و همسویی استراتژیک تمرکز کنند.
امیر حاتمی رک؛ حسین خالقی؛ سید مصطفی حدادی
چکیده
این پژوهش با هدف واکاوی عوامل موثر بر اعتبار و شهرت سازمان های دولتی جهت جذب افراد با استعداد، با رویکرد کیفی انجام شده است. این مطالعه در سه بخش انجام گرفته است. در اولین مرحله با مطالعات کتابخانه-ای و اسنادی، ابعاد و مولفه های برنامه ریزی نیروی انسانی در بخش عمومی و عوامل مرتبط به آنها احصاء گردیدند. در ادامه با هدف به دست آوردن و ...
بیشتر
این پژوهش با هدف واکاوی عوامل موثر بر اعتبار و شهرت سازمان های دولتی جهت جذب افراد با استعداد، با رویکرد کیفی انجام شده است. این مطالعه در سه بخش انجام گرفته است. در اولین مرحله با مطالعات کتابخانه-ای و اسنادی، ابعاد و مولفه های برنامه ریزی نیروی انسانی در بخش عمومی و عوامل مرتبط به آنها احصاء گردیدند. در ادامه با هدف به دست آوردن و طبقه بندی مفاهیم و تجربیات مشارکت کنندگان از عوامل موثر در جذب افراد بااستعداد مصاحبههای اکتشافی بر پایه راهبرد تحلیل محتوای کیفی، انجام گرفته است. مشارکت کنندگان شامل دوازده نفر از اساتید دانشگاه و خبرگان حوزه مدیریت بودند که از طریق نمونهگیری هدفمند گلوله برفی تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند.با مصاحبههای نیمه ساختاریافته باز و تحلیل آنها، 53 کد اولیه، 28 مقوله و 4 مضمون شناسایی گردید: درمرحله سوم مضامین حاصل از مصاحبه ها عوامل رفاهی ،عوامل منزلت اجتماعی، عوامل انگیزشی و عوامل رهبری توسعه تبیین شدند. نتایج نشان داد که هرچه حوزه رفاهی سازمان ها اعم از حقوق و دستمزد(جهت رفع نیازهای اولیه)، رفاهیات و تسهیلات وهمچنین ایجاد شان اجتماعی قوی، فراهم سازی زمینه برای رشد و توسعه فردی و ظهور و بروز خلاقیت و استعدادهای پنهان با فضایی مهیج توام با توجه ویژه به کرامت انسانی افراد و القای حس ارزشمندی تأثیر مثبت و معناداری بر جذب افراد با استعداد در سازمان ها دارند.علاوه بر این، شهرت و اعتبار سازمانی نقش مهم و معناداری در رابطه میان جذب نیروی متخصص و سازمان ایفا میکند. این یافتهها نشان میدهند که شهرت و اعتبار سازمانی فراتر از یک ابزار عملیاتی و کاربردی صدر مسیر استخدام افراد مستعد و متخصص نقشآفرینی میکند.
مسعود قاسمی؛ حمیدرضا مقامی؛ احمدرضا کسرایی
چکیده
این پژوهش با هدف طراحی مدل نوین ارتقای بهرهوری کارکنان مبتنی بر هوش مصنوعی در وزارت نیرو انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، شناسایی و تبیین مؤلفههای مؤثر بر ارتقای بهرهوری کارکنان در فرایند استقرار و بهکارگیری هوش مصنوعی و ارائه چارچوبی منسجم برای مدیریت آن است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون انجام شد. دادهها ...
بیشتر
این پژوهش با هدف طراحی مدل نوین ارتقای بهرهوری کارکنان مبتنی بر هوش مصنوعی در وزارت نیرو انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، شناسایی و تبیین مؤلفههای مؤثر بر ارتقای بهرهوری کارکنان در فرایند استقرار و بهکارگیری هوش مصنوعی و ارائه چارچوبی منسجم برای مدیریت آن است. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون انجام شد. دادهها از طریق ۱۰ مصاحبه نیمهساختاریافته با خبرگان حوزههای هوش مصنوعی، مدیریت منابع انسانی، بهرهوری و مدیران آشنا با ساختار و مأموریتهای وزارت نیرو گردآوری شد. پس از پیادهسازی، پالایش و تحلیل دادهها، ۵۳۱ واحد معنایی شناسایی و در قالب ۲۳ مضمون پایه، ۷ مضمون سازماندهنده و ۳ مضمون فراگیر دستهبندی شد. برای افزایش اعتبار یافتهها، بازبینی مستمر کدها، بررسی موارد ناهمسو، کدگذاری مستقل توسط پژوهشگر دوم و بازبینی نتایج توسط سه خبره دانشگاهی انجام گرفت و ضریب توافق بین دو کدگذار ۰/۷۵ بهدست آمد. یافتههای پژوهش نشان داد مدل پیشنهادی در سه لایه شامل آمادگی، حمایت و حکمرانی مسئولانه استقرار هوش مصنوعی؛ توانمندسازی، انگیزش و مدیریت هوشمند عملکرد کارکنان؛ و اعتبار، عدالت و حکمرانی الگوریتمی شکل میگیرد. نتایج نشان میدهد ارتقای بهرهوری مبتنی بر هوش مصنوعی، نه حاصل بهکارگیری یک فناوری منفرد، بلکه پیامد تعامل میان آمادگی فناورانه و دادهای، حمایت سازمانی، توانمندسازی کارکنان، مدیریت هوشمند عملکرد و حکمرانی مسئولانه است. مدل پیشنهادی میتواند مبنایی برای اولویتبندی اقدامات مدیریتی و طراحی مسیر تدریجی استقرار هوش مصنوعی در حوزه منابع انسانی وزارت نیرو باشد.
مرضیه جودکی؛ فاطمه طاهری؛ مهدی گل وردی
چکیده
چکیدههدف این پژوهش، فهم عمیق و پدیدارشناسانه از مفهوم سرمایه معنوی در محیط دانشگاهی از منظر تجارب زیسته استادان دانشگاه علم و صنعت ایران بود. روش پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری و ابزار گردآوری دادهها مصاحبه عمیق نیمهساختاریافته با ۲۲ نفر از اعضای هیئتعلمی بود. تحلیل دادهها با روش تحلیل مضمون انجام شد و در نهایت 12 مضمون ...
بیشتر
چکیدههدف این پژوهش، فهم عمیق و پدیدارشناسانه از مفهوم سرمایه معنوی در محیط دانشگاهی از منظر تجارب زیسته استادان دانشگاه علم و صنعت ایران بود. روش پژوهش کیفی با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری و ابزار گردآوری دادهها مصاحبه عمیق نیمهساختاریافته با ۲۲ نفر از اعضای هیئتعلمی بود. تحلیل دادهها با روش تحلیل مضمون انجام شد و در نهایت 12 مضمون فرعی و شش مضمون اصلی استخراج گردید: «ماهیت و بنیانهای مفهومی»، «عوامل شکلدهنده و تقویتکننده»، «پیامدها و آثار سازمانی»، «مکانیسمها و راهکارهای اجرایی»، «موانع و چالشها» و «قابلیتها و توانمندسازها». یافتهها نشان داد که سرمایه معنوی در دانشگاه بهصورت نیرویی پویا و نامرئی بر پایه ارزشهای اخلاقی، صداقت علمی، عدالت، مسئولیت اجتماعی و خدمت به جامعه ظهور مییابد و دانشگاه را از یک نهاد صرفاً آموزشی-پژوهشی به یک «اجتماع معنادار» تبدیل میکند. این سرمایه با ایجاد انگیزههای درونی عمیق، افزایش بهرهوری واقعی و پایدار، کاهش فرسودگی شغلی، تقویت تابآوری سازمانی، بهبود روابط و همکاریها و معنابخشی به کار آکادمیک، نقش محوری ایفا میکند. رهبری معنوی، فرهنگ سازمانی مبتنی بر اعتماد و آموزش اخلاقمحور از عوامل تقویتکننده و فشار برای تولید کمی، فرهنگ مادیگرا و رقابت ناسالم از موانع شناسایی شدند. نتایج پژوهش تأییدی بر یافتههای پیشین در حوزه نقش مثبت سرمایه معنوی است و در عین حال با ارائه چارچوبی چهارسطحی (فردی، گروهی، میانگروهی و سازمانی) و تمرکز بر بهرهوری پایدار، نوآوری قابل توجهی محسوب میشود.
محمد سپهوند؛ فاطمه حمیدی فر؛ لیلا سعیدی
چکیده
هدف این پژوهش طراحی الگوی شایستگی مدیران بانک تجارت استان لرستان با تأکید بر احتراز از دامهای شایستگی است. پژوهش از حیث هدف کاربردی و از لحاظ روش، کیفی و مبتنی بر نظریه دادهبنیاد (روش اشتراوس و کوربین) میباشد. میدان پژوهش شامل کلیهی مدیران بانک تجارت استان لرستان بود که با روش نمونهگیری هدفمند و قضاوتی، تعداد ۲۱ نفر تا مرحلهی ...
بیشتر
هدف این پژوهش طراحی الگوی شایستگی مدیران بانک تجارت استان لرستان با تأکید بر احتراز از دامهای شایستگی است. پژوهش از حیث هدف کاربردی و از لحاظ روش، کیفی و مبتنی بر نظریه دادهبنیاد (روش اشتراوس و کوربین) میباشد. میدان پژوهش شامل کلیهی مدیران بانک تجارت استان لرستان بود که با روش نمونهگیری هدفمند و قضاوتی، تعداد ۲۱ نفر تا مرحلهی اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق و نیمهساختاریافته گردآوری و در سه مرحلهی کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شدند. اعتبار یافتهها با استفاده از معیارهای چهارگانهی گوبا و لینکن (اعتبارپذیری، تعمیمپذیری، اطمینانپذیری و تأییدپذیری) ارزیابی و تأیید گردید. یافتهها نشان داد الگوی احتراز از دامهای شایستگی شامل هفت شرط علّی (شایستگیهای فردی و شخصیتی تحولمحور، ارتباطی و بینفردی پویا، فنی آیندهنگر، ادراکی پویا، اجرایی، دانشی پیشبین و خودتنظیم آیندهمحور)، پنج عامل زمینهای (فرهنگ سازمانی حامی تغییر، استراتژیهای تحولگرا، ساختار رسمی و غیررسمی حامی تغییر، جو سازمانی بهدور از اینرسی و فرایندهای انتصاب شایستهمحور)، چهار عامل مداخلهگر (شایستگی سازگاری با محیط، وجود مدیران عاملی حامل تحول، نظام جبران خدمت مبتنی بر خروجی و شایستگی، و ارزشهای تحولگرایانه)، پنج راهبرد (مدیریت استعداد آیندهمحور، فراگیری رفتارهای مسیرشغلی آیندهنگر، آموزش مبتنی بر تفکر تحولگرایانه، جامعهپذیری تغییر و مدیریت تغییر آیندهنگر) و شش پیامد (پرورش مدیران شایسته و آیندهنگر، پویایی درونسیستمی، بهبود کارایی و بهرهوری، جانشینپروری آیندهمحور، پرورش رهبران تحولآفرین و پدیدایی سازمان پیشرو و نوآور) میباشد.
مریم غفارزاده سراسکانرود؛ اسفندیار فرجوند؛ یعقوب علوی متین
چکیده
ادبیات پژوهش و مبانی نظری مرتبط با دولت یادگیرنده، یادگیری و انطباقپذیری در شرایط نامطمئن محیطی بررسی شد و در ادامه، دادههای مورد نیاز از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با مدیران و خبرگان سازمانهای دولتی گردآوری گردید. مشارکتکنندگان با استفاده از نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و فرایند نمونهگیری تا دستیابی به اشباع ...
بیشتر
ادبیات پژوهش و مبانی نظری مرتبط با دولت یادگیرنده، یادگیری و انطباقپذیری در شرایط نامطمئن محیطی بررسی شد و در ادامه، دادههای مورد نیاز از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با مدیران و خبرگان سازمانهای دولتی گردآوری گردید. مشارکتکنندگان با استفاده از نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و فرایند نمونهگیری تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت؛ بهگونهای که در مصاحبههای پایانی، مضمون جدید و معناداری به یافتههای پیشین افزوده نشد. در مجموع، 15 نفر در پژوهش مشارکت کردند. ابزار گردآوری دادهها، مصاحبه نیمهساختاریافته بود و تحلیل دادهها با بهرهگیری از روش تحلیل مضمون و در فرایند کدگذاری و دستهبندی نظاممند دادهها انجام گرفت. در نتیجه تحلیل دادهها، 309 مضمون پایه، 88 مضمون سازماندهنده و 7 مضمون فراگیر استخراج و دستهبندی شد. یافتهها نشان داد که دولت یادگیرنده برای انطباق با شرایط نامطمئن محیطی در قالب هفت بُعد اصلی شامل نگرش یادگیرنده، رفتار یادگیرنده، سیاست یادگیرنده، تعاملات یادگیرنده، ساختار یادگیرنده، فرهنگ یادگیرنده و محیط یادگیرنده قابل تبیین است. این ابعاد در تعامل با یکدیگر، ظرفیت دولت را برای کسب و تولید دانش، یادگیری از تجربه، بازاندیشی و اصلاح رویهها، پاسخگویی به تغییرات و انطباق با تحولات و عدمقطعیتهای محیطی تقویت میکنند. بر اساس یافتههای پژوهش، چارچوب ارائهشده میتواند بهعنوان ابزاری کاربردی و عملیاتی برای تقویت یادگیرندگی دولت، توسعه و بهکارگیری دانش و ارتقای ظرفیت تصمیمگیری و برنامهریزی مدیران دولتی در شرایط نامطمئن محیطی مورد استفاده قرار گیرد. از این منظر، پژوهش حاضر با شناسایی و تبیین ابعاد دولت یادگیرنده و ارائه روابط مفهومی میان آنها، ضمن پر کردن بخشی از خلأ موجود در ادبیات این حوزه، چارچوبی کاربردی برای تقویت ظرفیت انطباقپذیری دولت در مواجهه با شرایط نامطمئن محیطی ارائه میکند.
فریبا شهیدزاده؛ حمزه خواستار؛ مریم طهرانی؛ اکبر حسن پور
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین فرایند شکلگیری، بروز و تداوم شجاعت اجتماعی مدیران و ارائه الگویی بومی در سازمانهای دولتی انجام شد. این پژوهش کیفی و اکتشافی با راهبرد نظریه دادهبنیاد نظاممند اجرا شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۳ نفر از مدیران، کارکنان و افراد آگاه در سازمانهای دولتی استان تهران گردآوری شد. نمونهگیری ...
بیشتر
پژوهش حاضر با هدف تبیین فرایند شکلگیری، بروز و تداوم شجاعت اجتماعی مدیران و ارائه الگویی بومی در سازمانهای دولتی انجام شد. این پژوهش کیفی و اکتشافی با راهبرد نظریه دادهبنیاد نظاممند اجرا شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۳ نفر از مدیران، کارکنان و افراد آگاه در سازمانهای دولتی استان تهران گردآوری شد. نمونهگیری هدفمند و گلولهبرفی آغاز شد، سپس ماهیت نظری یافت و تا اشباع نظری ادامه یافت. دادهها با مقایسه مستمر و کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. مقوله محوری «کنشگری اخلاقمدارانه توأم با ریسک» از سه بعد مسئولیت اخلاقی و حرفهای، پذیرش آگاهانه هزینه برای اصلاح سازمان، و جهتگیری جمعی بهسوی منافع عمومی و عدالت سازمانی تشکیل شد. الگو همچنین شامل شش مقوله علّی، شش مقوله زمینهای، سه حوزه مداخلهگر و بازدارنده، هفت راهبرد و شش دسته پیامد بود. یافتهها نشان داد آمادگی اخلاقی و حرفهای برای شجاعت ضروری است، اما حمایت اجتماعی، گفتوگوپذیری، رفتار مدیران و ساختار قدرت تعیین میکنند این آمادگی به کنش پایدار تبدیل شود یا زیر فشار اقتصادی، فرهنگ سکوت و تنبیه فرسوده گردد. پیامدها نیز به واکنش سازمان وابستهاند؛ حمایت میتواند شجاعت را به اصلاح، پاسخگویی و اعتماد پیوند دهد، در حالی که سرکوب آن به فرسایش کنشگر و بازتولید سکوت میانجامد. بنابراین، شجاعت اجتماعی مدیران بیش از آنکه صفتی فردی باشد، ظرفیتی اخلاقی ـ مدیریتی و زمینهمند برای سلامت سازمانهای دولتی است.
محمدرضا مهاجرنیا؛ غلامعلی طبرسا؛ مریم اخوان خرازیان
چکیده
رفتار غیراخلاقی سازمانیار (UPB) پارادوکسی است که در آن کارکنان با نیت خیرخواهانه برای سازمان، هنجارهای اخلاقی را نقض میکنند. ادبیات موجود به دلیل ماهیت توصیفی، فاقد تبیین سلسلهمراتبی و بومی است. این پژوهش با هدف کشف ساختار پنهان و مدلسازی سلسلهمراتبی ریشهها، واسطهها و پیامدهای این پدیده به مثابه «مهندسی فداکاریِ فاسد» ...
بیشتر
رفتار غیراخلاقی سازمانیار (UPB) پارادوکسی است که در آن کارکنان با نیت خیرخواهانه برای سازمان، هنجارهای اخلاقی را نقض میکنند. ادبیات موجود به دلیل ماهیت توصیفی، فاقد تبیین سلسلهمراتبی و بومی است. این پژوهش با هدف کشف ساختار پنهان و مدلسازی سلسلهمراتبی ریشهها، واسطهها و پیامدهای این پدیده به مثابه «مهندسی فداکاریِ فاسد» در بافت سازمانهای ایرانی انجام شد. این مطالعه با رویکرد آمیخته متوالی اکتشافی انجام گرفت. در فاز کیفی، مصاحبه با ۱۲ خبره (تحلیل مضمون، پایایی هولستی ۰/۸۴) منجر به استخراج ۱۱ سازه بومی شد. در فاز کمی، با روش مدلسازی ساختاری تفسیری (ISM) و ۵۵ مقایسه زوجی (روایی ابزار ۰/۹۰)، روابط علی و سلسلهمراتب سازهها تعیین گردید.مدل نشان داد سازهها در یک سلسلهمراتب ۸ سطحی قرار دارند. «فشار عملکردی» و «نااطمینانی محیطی» ریشههای بنیادیناند که از طریق «ذهنیت خط پایانی رهبر»، «نظام پاداش نتیجهمحور» و «ضعف کنترل» به لایههای میانی نفوذ میکنند. با میانجیگری «سکوت سازمانی» و «هویت افراطی»، سازوکار «سلب مسئولیت اخلاقی» فعال شده و مستقیماً به UPB میانجامد. نهایتاً «فرسایش اخلاقی» و «فرسودگی شغلی» پیامدهای ساختاری این رفتار هستند.UPB نه یک انحراف فردی، بلکه خروجی معماری سیستماتیک سازمان است. مهار آن نیازمند گذار از مداخلات نصیحتی به اقدامات ساختاری شامل: اصلاح هدفگذاری واقعبینانه، ارزیابی کیفیت فرایند در کنار نتیجه، استقرار کنترلهای هوشمند، تقویت امنیت روانشناختی گزارشدهی و بازتعریف وفاداری سازمانی از تعصب کور به صداقت پایدار است.
علیرضا احمدی؛ داود پایدارفرد؛ نادر بهلولی؛ یعقوب علوی متین
چکیده
تعارض درونگروهی یکی از پدیدههای اجتنابناپذیر سازمانی است که مدیریت نامناسب آن میتواند به افزایش تنش و استرس، کاهش رضایت شغلی، تضعیف همکاری و کاهش عملکرد گروهی منجر شود. هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل مدیریت تعارض درونگروهی با تأکید بر ابعاد هیجانات تجربهشده کارکنان در دانشگاه پیام نور است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، ...
بیشتر
تعارض درونگروهی یکی از پدیدههای اجتنابناپذیر سازمانی است که مدیریت نامناسب آن میتواند به افزایش تنش و استرس، کاهش رضایت شغلی، تضعیف همکاری و کاهش عملکرد گروهی منجر شود. هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل مدیریت تعارض درونگروهی با تأکید بر ابعاد هیجانات تجربهشده کارکنان در دانشگاه پیام نور است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی است و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و پس از کدگذاری و تحلیل، در قالب کدهای اولیه، مضامین پایه، مضامین سازماندهنده و مضمون فراگیر طبقهبندی شدند. یافتهها شش مضمون سازماندهنده شامل هیجانات تجربهشده کارکنان، عوامل شکلدهنده تعارض درونگروهی، راهبردهای مدیریت تعارض، شایستگیهای مدیر، الزامات سازمانی و پیامدهای مدیریت مؤثر تعارض را نشان داد. هیجانات منفی شامل خشم، اضطراب، استرس، ناامیدی، بیاعتمادی و احساس بیعدالتی و هیجانات مثبت شامل اعتماد، همدلی، امید، انگیزش، رضایت شغلی، احساس تعلق و امنیت روانشناختی شناسایی شد. همچنین، ارتباط مؤثر، گفتوگو، میانجیگری، مشارکت، بازخورد، حل مسئله، آموزش مهارتهای هیجانی و حمایت مدیریتی از راهبردهای مهم مدیریت تعارض بودند. بر اساس یافتهها، مدیریت اثربخش تعارض درونگروهی نیازمند رویکردی چندبعدی با توجه همزمان به عوامل فردی، هیجانی، ارتباطی و سازمانی است. مدل پیشنهادی میتواند به کاهش تنش، افزایش اعتماد و همکاری، ارتقای رضایت شغلی و بهبود انسجام و عملکرد گروهی در دانشگاه پیام نور کمک کند.
جواد معدنی
چکیده
ظهور پرشتاب هوش مصنوعی، سازمانهای دولتی را با دوگانگی راهبردی بیسابقهای مواجه کرده است: از یکسو، نویدبخش ارتقای بهرهوری، شخصیسازی خدمات عمومی و تسریع تصمیمگیری است؛ از سوی دیگر، ماهیت غیرقطعی، مستقل و دادهمحور آن، چالشهای عمیقی در پاسخگویی، شفافیت، عدالت و مشروعیت خطمشیگذاری ایجاد کرده است. سازمانهای دولتی ...
بیشتر
ظهور پرشتاب هوش مصنوعی، سازمانهای دولتی را با دوگانگی راهبردی بیسابقهای مواجه کرده است: از یکسو، نویدبخش ارتقای بهرهوری، شخصیسازی خدمات عمومی و تسریع تصمیمگیری است؛ از سوی دیگر، ماهیت غیرقطعی، مستقل و دادهمحور آن، چالشهای عمیقی در پاسخگویی، شفافیت، عدالت و مشروعیت خطمشیگذاری ایجاد کرده است. سازمانهای دولتی جمهوری اسلامی ایران نیز ناگزیرند میان سرعت انطباق با فناوریهای نوظهور و حفظ ارزشهای بنیادین حکمرانی تعادل برقرار کنند. از اینرو، مسئله اصلی پژوهش آن است که حکمرانی نوین هوش مصنوعی، از طریق چه سازوکارهای خطمشیگذاری مبتنی بر مشارکت نخبگان، میتواند به چابکسازی سازمانهای دولتی ایران کمک کند و در عین حال، مشروعیت، پاسخگویی و ارزشهای عمومی را تضمین نماید.پژوهش حاضر از لحاظ هدف کاربردی و از نوع ترکیبی است که از رویکرد لانهگزیده همزمان (کیفی-کیفی) بهره جسته است. در فاز اول، با روش مرور سیستماتیک، از میان ۱۷۳ مقاله، ۲۲ مقاله مرتبط بررسی و ۴۸ شاخص استخراج شد که در قالب چهار مدخل اصلی مصاحبه سازماندهی شدند. در فاز دوم، با روش نظریه دادهبنیاد و رویکرد اشتراوس و کوربین، ۱۷ مصاحبه نیمهساختاریافته با خبرگان حوزههای مدیریت دولتی، هوش مصنوعی، خطمشیگذاری و علوم اجتماعی انجام شد و کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت.یافتهها نشان داد حکمرانی هوش مصنوعی در چابکسازی سازمانهای دولتی ایران پدیدهای چندبعدی است که چهار مقوله اصلی را در بر میگیرد: حکمرانی چابک هوش مصنوعی بهعنوان بستر ساختاری و مدیریتی؛ خطمشیگذاری پویا بهعنوان سازوکار انطباق مستمر با تغییرات فناوری؛ مشارکت و شبکهسازی نخبگان بهعنوان منبع دانش و ظرفیت تصمیمسازی؛ و تعادل چابکی-پاسخگویی بهعنوان قید هنجاری و حقوقی. در تعامل این چهار مقوله، الگویی شکل میگیرد که در آن چابکی مطلوب، چابکی همراه با پاسخگویی......